سنبل الطیب

سنبل الطیب یا علف گربه (نام علمی: Valeriana officinalis) گیاهی است که بوته ای استوار و چندساله دارد و در اروپا و بخش‌هایی از آسیا می‌روید. دارای ریشه‌ای کوتاه و بوته‌ای با ارتفاع بین ۵۰ تا ۱۵۰ سانتی‌متر می‌باشد.
ریشهٔ این گیاه در طب سنتی ایران دارای ارزش دارویی است و از آن به عنوان آرام‌بخش اعصاب، خواب آور، ضد تشنج، درمان افسردگی، هضم‌کننده غذا و ضد دل‌پیچه استفاده می‌شود.
نام علف گربه برای این گیاه ناشی از ویژگی آن است که گربه‌ها را به خود جذب می‌کند و نوعی اثر روان گردان در آن‌ها دارد. این خاصیت به دلیل وجود آکتینیدین در عصارهٔ این گیاه است که به فرومون‌های بدن گربه‌ها شباهت دارد. این گیاه اثر مشابهی نیز بر رویموشهای صحرایی دارد. خواص درمانی سنبل الطیب (علف گربه) سنبل الطیب گیاهی است علفی و چند ساله که ساقه آن به‌طور عمودی تا ارتفاع دو متر بالا می‌رود. این گیاه به صورت وحشی در جنگل‌های کم درخت، در حاشیه جویبارها و گودال‌ها در بیشتر مناطق آسیا و ایران می‌روید.
سنبل الطیب دارای بویی مطبوع است و گربه بوی این گیاه را از فاصل دور تشخیص داده به طرف آن می‌رود و در اطراف آن به جست و خیز می‌پردازد و از بوی آن مست می‌شود. گل‌های سنبل الطیب برنگ سفید یا صورتی و به صورت خوشه‌ای است.
قسمت مورد استفاده این گیاه ریشه آن است و معمولاً از ریشه گیاهی که بیش از سه سال عمر دارد استفاده می‌شود. سنبل الطیب پس از خشک شدن برنگ قهوه‌ای در می‌آید. طعم آن تلخ ولی خوشبو و معطر است. عطر آن پس از خشک شدن بیشتر می‌شود.
ریشه سنبل الطیب حاوی ۱ درصد اسانس است. این اسانس درریشه تازه بیشتر است و به تدریج که ریشه خشک می‌شود مقدار اسانس آن کاهش یافته ولی بوی آن قوی تر می‌شود. اسانس تازه برنگ سبز مایل به زرد است ولی در اثر ماندن غلیظ می‌شود. آثار دارویی ریشه تازه آن سه برابر خشک شده آن است. سنبل الطیب باید در حرارت کم خشک شود و در حرارت بالا تمام اثر دارویی آن از بین می‌رود.
خواص دارویی
ریشه سنبل الطیب از نظرطب قدیم ایران گرم و خشک است خواص مهم آن به شرح زیر است. اثر ضد تشنج دارد، در رفع ناراحتی‌های عصبی و هیستری مفید است، ضد اسپاسم وآرام بخش است، تب بر است، بیخوابی را درمان می‌کند، ضد کرم معده و روده است، ضد هیجان است، میگرن را برطرف می‌کند، برای برطرف کردن دلهره، تشویش و نگرانی مفید است، در درمان بیماری مالیخولیا اثر مفید دارد، در برطرف کردن درد سیاتیک مؤثر است، سکسکه مداوم را از بین می‌برد، درد سینه را برطرف می‌کند، استفراغ را برطرف می‌کند، در معالجه مرض قند مؤثر است، گرد سنبل الطیب را روی زخم‌ها بپاشید التیام یابند.

طرز استفاده
۱) گرد سنبل الطیب: ریشه سنبل الطیب را خرد کرده و در حرارت ۴۰ درجه خشک کنید. سپس آن را آسیاب کنید و از الک ریز در کنید. گرد آن به عنوان ضد تشنج به کار می‌رود. مقدار مصرف آن ۵-۱۰ گرم در روز است.
۲) مخلوط سنبل الطیب: ۴ گرم گرد ریشه سنبل الطیب را با ۴ گرم رازیانه و ۴ گرم قند سائیده و مخلوط کنید، این مخلوط را چهار قسمت کرده و در طول روز به فواصل مساوی بخورید.
۳) تنتور والریان: ۱۰۰ گرم ریشه سنبل الطیب را خرد کرده و در نیم لیتر الکل طبی ۶۰ درجه بریزید و بگذارید بماند. هر روز چند بار آن را بهم بزنید و پس از ۱۵ روز آن را صاف کرده و در شیشه دربسته نگهداری کنید. مقدار مصرف آن ۱۰-۳۰ قطره می‌باشد.
عملکرد صحیح دستگاه عصبی مرکزی به وسیله رسپتورهایی (گیرنده‌هایی) در مغز که به نام رسپتورهای گابا نامیده می‌شوند، تنظیم می‌شود. بر اساس مطالعات آزمایشگاهی مشخص شد که سنبل الطیب می‌تواند اتصالات این رسپتورها را ضعیف و سُست نماید. به این ترتیب، مکانیسم عمل و اثربخشی آن تا حدودی مشخص شد. در حقیقت این اطلاعات توضیح می‌دهد که چرا سنبل الطیب می‌تواند به افراد کمک کند تا به راحتی استرس و نگرانی را از خود دور نمایند.
در مطالعات مختلفی نشان داده شد که این گیاه اثر درمانی موثری بر روی افرادی که دارای درجات مختلفی از بیماری بی خوابی می‌باشند، دارد. به‌طور کلی سنبل الطیب موجب می‌شود که خواب با آرامش زیادی همراه باشد و همچنین گذر به مرحله خواب راحت تر صورت پذیرد. اما در این مطالعات چیزی مبنی بر اینکه این گیاه موجب افزایش کل زمان خواب می‌شود، مشاهده نگردید.

5 مورد از خواص ریشه سنبل الطیب برای سلامتی:

به بهبود خواب کمک می کند:

مطالعات انجام شده نشان می دهد سنبل الطیب زمانی که فرد برای به خواب رفتن نیاز دارد را کاهش می دهد و کیفیت خواب را بهبود می بخشد. به همین خاطر اگر شما نیز جزو آن دسته از افرادی هستید که نمی توانند بخوابند ممکن است ریشه سنبل الطیب همان چیزی باشد که به دنبالش هستید. بر خلاف بیشتر داروهای خواب، این گیاه عوارض جانبی کمتری دارد و نتایج آن شگفت انگیز است. در یکی از مطالعات انجام شده دانشمندان به این نتیجه رسیدند که اثر ریشه سنبل الطیب بر روی خواب ضعیف بسیار قابل توجه است. در میان شرکت کنندگان این مطالعه، ۴۴ درصد بهبود خواب و ۸۹ درصد خواب عالی را گزارش کردند. علاوه بر این، در این گروه مطالعه ای هیچ عارضه جانبی گزارش نشد. خوب حالا سوال اینجاست که ریشه سنبل الطیب چرا چنین اثری دارد و می تواند خواب را بهبود ببخشد؟ عصاره این گیاه با افزایش سطح GABA در مغز می تواند شما را آرام تر سازد. GABA یک انتقال دهنده عصبی مهارکننده است و در مقادیر کافی می تواند اثر آرام بخشی داشته باشد. نتایج حاصل از یک مطالعه نشان می دهد که عصاره این گیاه می تواند باعث آزادسازی GABA از مغز شود. علاوه بر این، والرنیک اسید موجود در این گیاه جلوی آنزیمی را می گیرد که GABA را تخریب می کند و همین باعث بهبود خواب افراد می شود.

اضطراب را بهبود می بخشد:

متخصصان دریافته اند که ریشه سنبل الطیب مقدار ماده شیمیایی به نام GABA را در مغز افزایش می دهد. این ماده شیمیایی به تنظیم سلول های عصبی و بهبود اضطراب کمک می کند. داروهایی همچون آلپرازولام و دیازپام نیز سطح GABA را در مغز افزایش می دهد. والرنیک اسید موجود در این گیاه به عنوان عامل ضد اضطراب عمل می کند. جای شگفتی است که یک گیاه بتواند چنین تاثیری بر روی مغز داشته باشد.

فشار خون را پایین می آورد:

خوب حالا شما می دانید که ریشه سنبل الطیب اثر ارام بخشی دارد. به همین خاطر از شنیدن اینکه چنین گیاهی می تواند به کاهش فشار خون و بهبود سلامت قلب کمک کند شگفت زده نخواهید شد. ماده فعال یکسانی که باعث موثر بودن ریشه این گیاه برای استرس و مدیریت اضطراب می شود می تواند به تنظیم فشار خون نیز کمک نماید. فشار خون بالا یکی از مواردی است که باید از بروز آن پیشگیری کنید زیرا می تواند خطر سکته و حملات قلبی را افزایش دهد. مکمل های ریشه سنبل الطیب می توانند به طور طبیعی فشار خون را کاهش دهند و ان را در سطح سالمی نگه دارند. همین امر موجب می شود سلامت قلب بهبود یابد.

گرفتگی و درد دوران قاعدگی را تسکین می بخشد:

ماهیت آرام بخشی این گیاه می تواند انتخاب هوشمندانه ای برای تسکین درد و گرفتگی های دوران قاعدگی باشد. این گیاه می تواند شدت و ناراحتی ناشی از دوران قاعدگی را کاهش دهد. ریشه سنبل الطیب دقیقا چگونه اینکار را انجام می دهد؟ این گیاه آرام بخش است و می تواند جلوی اسپاسم عضلات را بگیرد و به عنوان شل کننده طبیعی عضلات عمل کند. ریشه سنبل الطیب می تواند گرفتگی ها و انقباضات شدید عضلات رحم را بهبود ببخشد.

مدیریت استرس را بهبود می بخشد:

با کاهش اضطراب و بهبود کیفیت خواب، ریشه سنبل الطیب می تواند به مدیریت استرس روزمره کمک کند. استرس مزمن می تواند باعث ایجاد حس اضطراب شود اما اضطراب قادر است شما را بیشتر از قبل دچار استرس نماید. ریشه سنبل الطیب با بهبود سطح GABA در مغز می تواند آرام سازی بدن و ذهن را راحت تر انجام دهد. از آنجایی که آرام سازی برای بهبود استرس ضروری است این گیاه یک ماده عالی و طبیعی برای کاهش استرس و بهبود کیفیت زندگی است.

چگونه از سنبل الطیب استفاده کنیم؟

این گیاه را می توان به صورت مکمل در اشکال مختلف خریداری کرد. شما می توانید عصاره پودر شده را به شکل کپسول ، چای و عصاره مایع خریداری نمایید. سنبل الطیب را می توان به صورت روغن ضروری نیز مورد استفاده قرار داد. بوی سنبل الطیب زیاد خوب نیست اما طعم آن قابل تحمل است. این گیاه بعد از یک یا دو هفته استفاده منظم تاثیر خود را نشان خواهد داد. برای بی خوابی، یک یا دو ساعت قبل از رفتن به رختخواب یا سه بار در روز مصرف کنید.
عوارض جانبی احتمالی سنبل الطیب:

اگرچه ریشه سنبل الطیب معمولا امن در نظر گرفته می شود اما عوارض جانبی همچون سردرد، سرگیجه یا درد شکمی ممکن است رخ دهد. برخی از اوقات افراد ممکن است به سنبل الطیب واکنش نشان دهند. بیشتر مطالعات تاثیر اسیب رسانی در مورد این گیاه بر روی باروری و توسعه جنین نشان نداده اند. با اینحال بهتر است قبل از مصرف هر نوع گیاهی با پزشک خود مشورت کنید. برای بیشتر افراد، ریشه سنبل الطیب به نظر باعث ایجاد وابستگی نمی شود. همچنین ترک این گیاه نیاز به زحمت زیادی ندارد. با اینحال در برخی از افراد ممکن است نشانه های وابستگی وجود داشته باشد. اگر می خواهید بعد از مدت طولانی مصرف این گیاه را متوقف کنید، بهتر است اینکار را به تدریج انجام دهید. از آن جایی که سنبل الطیب باعث خواب آلودگی می شود آن را قبل از رانندگی، کار کردن با دستگاه های سنگین یا فعالیت هایی که نیاز به هوشیاری داری مصرف نکنید. اگر بیماری کبدی دارید از مصرف این گیاه خودداری کنید. ریشه سنبل الطیب می تواند اثر سایر مکمل های خواب را افزایش دهد. به همین خاطر توصیه می شود این گیاه را به همراه سایر مکمل های خواب مصرف نکنید. همچنین این گیاه نباید با عوامل کاهش دهنده فعالیت بدنی همچون الکل یا بنزودیازپین مصرف شود. سنبل الطیب می تواند با برخی از داروهای تجویزی تداخل ایجاد نماید و اثر آن ها را افزایش دهد. قبل از مصرف این گیاه با پزشک خود مشورت کنید.

سنبل الطیب,لیست گیاه سنبل الطیب,خواص انواع گیاه سنبل الطیب,سنبل الطیب در طب سنتی,درمان خانگی با سنبل الطیب,فواید سنبل الطیب برای درمان و سلامت,گیاه دارویی سنبل الطیب