زیره سیاه دانهای معطر و ضدنفخ است که در آشپزی و پزشکی کاربرد دارد و در دو نوع زیره سبز (با نام علمی: Cuminum cyminum) و زیره سیاه (با نام علمی: Carum carvil) وجود دارد که دومی به «زیره ایرانی» معروف است.
دانههای زیره با چوب، کوبیده میشود. این دانه به صورت خودرو در افغانستان، ایران، ازبکستان، تاجیکستان، ترکیه، مراکش، مصر، هند، کوبا، سوریه، مکزیک و شیلی رشد میکند. این دانه در فلسطین به صورت خودرو رشد نمیکند اما در زمان گذشته در آنجا کشت میگردید.
گیاه آن شبیه بوته هویج است برگهایش ۲۰ الی ۳۰ سانتیمتر و ارتفاع گیاه حدود ۵۰ سانتیمتر است. میوه آن (که به اشتباه دانه گفته میشود) به اندازه دو میلیمتر و هلالی شکل و دارای ۵ خط برجستهاست. بیشترین زیره در ایران، در شهر کرمان رشد میکند. بهترین و مرغوبترین زیره مربوط به شهرستان بافت استان کرمان میباشد که به صورت خودرو رشد میکند.
جویدن مقداری زیره برای از بین بردن بوی بد دهان، بوی سیر و بوی پیاز بسیار مفید است. زیره درمانی برای رفع سوءهاضمه است. مصرف آن به کسانی که سوءهاضمه دارند، استفاده در بیشتر غذاها را تأکید میکنند.
زیره بادشکن و ضد نفخ است. رطوبت را برطرف میکند و تقویتکننده معده و کبد است
زیره سوغاتی کرمان است و در کتب قدیم به آن «کمون» گفته میشد. زادگاه اولیه آن کرمان است که نوع سیاه آن در آنجا پرورش پیدا کرده است. بیشتر در سواحل رودخانهها میروید و زراعت آن به آب زیادی احتیاج ندارد. دارای رنگهای مختلفی از جمله سیاه، سفید، سبز، صورتی، زرد، قهوهای و خاکستری است. بذر آن به دو شکل بیضی و دراز است. به طور کلی انواع زیره دارای یک اسانس روغنی فرار است که ترکیبی از چند ماده دارویی و موثر مثل تانن، رزین. صمع، نوعی الکل و کمی ترکیبات نیتروژن است. اروپاییان از آن به عنوان ادویه غذا استفاده میکنند. اگر به پنیر اضافه شود باعث افزایش قدرت نگهداری پنیر و خوشبو شدن پنیر میشود. یک نوع از زیره نیز به آن اضافه میشود که میتواند خاصیت لاغری داشته باشد. زیره با برخی از مواد غذایی ترکیب میشود و خواص جادویی از خود به جای میگذارد.
خواص زیره سیاه
زیره بادشکن و ضد نفخ است. رطوبت را برطرف میکند و تقویتکننده معده و کبد است. اشتها را تحریک میکند و باعث لاغری میشود. با تاثیر بر روی عصب معده جلوی سکسکه را میگیرد. ورم طحال را از بین میبرد و اسهال را معالجه میکند. از طرفی درمان یبوست نیز هست. شیردهی را افزایش میدهد و چون دارای هورمونهای جنسی است، میل جنسی را افزایش میدهد. روی میزان خونریزی و قطع خونریزی دوران قاعدگی تاثیر میگذارد. عرق را زیاد میکند و بوی بد آن را برطرف میکند و خاصیت ضدعفونی کننده و میکروبکشی دارد.
در مصرف زیره زیاده روی نکنید
زیره تاثیر بسزایی روی ترشحات هورمون تیروئید دارد و باعث افزایش میزان ترشحات میشود. بنابراین برای افرادی که از بیماری کمکاری تیروئید رنج میبرند بسیار مفید است. اما افرادی که لاغر هستند و تیروئید دارند نباید در مصرف آن زیادهروی کنند، زیرا دچار پرکاری تیروئید میشوند. به طور کل زیره به هضم غذا کمک میکند و تشنج و لرزشها را از بین میبرد، اما باید به مقدار مناسب مصرف شود.
آب زیره هم جادو میکند
اگر زیره را در ظرفی خیس کنید و با آب آن صورت خود را بشویید، رنگ صورتتان باز میشود. پودر زیره را با آب جوش مخلوط کنید و روی صورت خود بگذارید و نرمی و لطافت را به صورت خود هدیه بدهید. آب جوشانده آن خون بینی را بند میآورد، فقط کافی است کمی از آب را داخل سوراخهای بینی بریزد و پرهها را چند دقیقه نگه دارید و نگذارید بیرون بریزیند. اگر آب جوشیده آن را داخل چشم بچکانید، قرمزی چشم را برطرف میکند و مانع خونریزی رگهای داخل چشم میشود. ضدعفونت و ورم ملتهمه چشم است و از چسبندگی پلکها جلوگیری میکند. قرقره کردن آب جوشانده آن در دهان، دندان درد را تسکین میدهد.
زیره تاثیر بسزایی روی ترشحات هورمون تیروئید دارد و باعث افزایش میزان ترشحات میشود
مخلوط زیره با مواد دیگر
– اگر زیره را در سرکه خیس کنید و سرکه را بنوشید، تنگی نفس و احساس خفگی از بین میرود.
– اگر با آرد باقلا پودر و خمیر شود و روی ورمها گذاشته شود، التهابها ورمها را از بین میبرد.
– مخلوط زیره با عسل باعث افزایش شهوت و انرژی میشود.
– اگر با غذای گوشتی پخته شود، مضرات گوشت را کم میکند و غذا را خوشمزهتر میکند.
– مخلوط کردن آن با برنج و غذاهای دیگر باعث لاغری میشود، چون بسیار گرم است، هر نوع ورم و چاقی را از بین میبرد.
زیره خواص متضادی دارد
زیره سیاه خواص متضادی دارد، هم یبوست را درمان میکند، هم اسهال را. هم عادت ماهیانه را قطع میکند و هم آن را زیاد میکند. میتواند میل جنسی را کم یا زیاد کند، اما برای اینکه خاصیت دوتایی داشته باشد باید با ماده دیگری ترکیب شود که آن خاصیت را تقویت کند.
زیره سیاه و لاغری
خیلی از افراد ترجیح میدهند برای لاغری و کاهش وزن از گیاهان داروی استفاده کنند که یکی از این گیاهان دارویی زیره سیاه است.
مصرف زیره سیاه در برخی از افراد ممکن است تا حدودی باعث لاغری شود که برحسب شرایط بدنی افراد، اثردهی این گیاه متفاوت است. اگرچه استفاده از زیره سیاه در برخی از افراد تا حدودی باعث لاغری میشود ولی این مساله برای همه عمومیت ندارد و ممکن است در برخی افراد جواب بدهد و برخی دیگر نه. البته این مساله در خصوص دیگر گیاهان اسانسدار مثل رازیانه، زیره سبز و… هم صدق میکند.
در نهایت این که به افرادی هم که تمایل به مصرف عرق زیره سبز دارند، توصیه میشود عرق زیره سبز را از محلهای معتبری که عرقیات گیاهی با بستهبندیهای مناسب و نام و نشان استاندارد عرضه میشود، تهیه کنند و این را بدانید که مصرف عرقیات تاثیری در کاهش اشتها ندارد چون عرقیات گیاهی مخلوط اسانس با آب هستند که اسانس موجود در آن به دلیل اینکه باعث تحریک معده و به دنبال آن ترشح بیشتر آنزیمها میشوند، اشتهاآور هستند.
قسمت مورد استفاده داروي زيره سياه ميوه آن است که در تيره ماه سال دوم باقطع کامل گياه صورت ميگيرد و ميگذارند تا برسد.
نامهاي رايج زيره سياه :زيره، زيره رومي، زيره کرماني، شاهزيره، کرويا، کمون رومي،قرنباد.
زيره سياه گياهي است دوساله که ارتفاع آن به 30 تا 80 سانتيمتر ميرسد، ريشهاش راست و دوکي شکل و گوشتدار و ساقهاش بيکرک و شفاف است و برگ هايش به رنگ سبز و در قسمت فوقاني ساقه داراي دمبرگ کوتاهي است کهانتهاي آن بهصورت غلافي ساقه را فراميگيرد، گل آذين آن چتر مرکب و گل هايش کوچک و سفيد رنگ است و ميوهاش بيضي شکل به رنگ قهوهاي تيره يا مايل به زردو شفاف است و زيره در کرمان بيشترين سطح کشت را دارد.
ترکيبات شيميايی زیره سیاه
زيره سياه حاوي تانن، موم، مواد رزيني، يک روغن ثابت سبزرنگ، موسيلاژ، مواد قندي، مواد ازته و اسانس که شامل ديهيدروکاروئول، نوعي ترپن بهنامکارون و دونوع ستن ميباشد.
قسمت مورد استفاده داروي زيره سياه ميوه آن است که در تيره ماه سال دوم باقطع کامل گياه صورت ميگيرد و ميگذارند تا برسد.
خواص و اثرات دارويی زیره سیاه
طبع زيره سياه خيلي گرم و خشک است.
زيره سياه داراي خواص مدر، بادشکن، مقوي، زيادکننده شير، قاعدهآور، نيرودهنده، ضد کرم، هضم کننده، ضد تشنج، قابض، معرق، مقوي معده، قاطع اسپرم است.
زيره سياه در موارد بلع هوا، نفخ شکم، برطرف کردن سوءهاضمه، تسهيل هضم غذا، دل پيچه کودکان، انگل معده و روده، دفع بادهاي کليه و مثانه، تنگي نفس، خفقان سرد، سکسکه نفخي، استسقاء بهکار ميرود.
زيره سیاه يک داروي سنتي براي رفع سوءهاضمه خصوصاً نفخ شکم است.
خوردن زيره سیاه يا روغن آن در رفع سوءهاضمه و دل دردهاي کودکان مفيد است.
زيره سیاه داراي خاصيت ضدگرفتگي دارد و براي رفع گرفتگيهاي دوران قاعدگيمفيد است.
مقوي بدن و چاق کننده است. معده را گرم و تقويت ميکند و کرم تنيا را دفعميکند. و اثر قابل ملاحظهاي در جلوگيري از ايجاد بادهاي اضافي در روده و درماناسهال دارد.
دم کرده يک قاشق مرباخوري ميوه له شده زيره سياه در نيم ليتر آب جوشبراي تنبلي اعمال گوارشي 2 ـ 1 گرم ، بياشتهايي، باد يا درد روده مصرف ميشود و دانه زيره را يا ميجوند و يا از گرد گياه مخلوطي در آب ميل مينمايند.
مصرف دم کرده زيره سياه و يا جويدن آن در رفع و کاهش دردهاي ناشي از قاعدگي، دردهاي روده وبي اشتهايي بسيار مؤثر است،مصرف زيره سياه يا روغن آن در رفع سوء هاضمه و دل دردهاي کودکان و تنگي نفس نيز، کاربرد فراواني دارد، دم کرده زيره سياه همراه با گياه ” اوجي ” در رفع اسهال، نفخ و سندرم تحريک پذيري روده مفيد است. اين گياه داراي خواص ضد عفوني کنندگي، ضد کرم، ضد تشنج و شل کننده عضلات بوده و مقوي و نيروبخش است؛ بنابراين مصرف آن به افراد داراي مشکلات مذکور توصيه مي شود.
خواص درمانی زیره سیاه چیست
زیره دانه ای معطر و ضدنفخ است که در آشپزی و پزشکی کاربرد دارد و در دو نوع زیره سبز (با نام علمی:Cuminum cyminum) و زیره سیاه (با نام علمی:Carum carvil) وجود دارد که زیره سیاه به «زیره ایرانی» معروف است.زیره سیاه
زیره سیاه گیاهی است دوساله که ارتفاع آن به 30 تا 80 سانتیمتر می رسد، ریشه اش راست و دوکی شکل و گوشت دار و ساقه اش بی کرک و شفاف است و برگ هایش به رنگ سبز و در قسمت فوقانی ساقه دارای دمبرگ کوتاهی است که انتهای آن به صورت غلافی ساقه را فرامی گیرد، گل آذین آن چتر مرکب و گل هایش کوچک و سفید رنگ است و میوه اش بیضی شکل به رنگ قهوه ای تیره یا مایل به زردو شفاف است و زیره در کرمان بیشترین سطح کشت را دارد.
زیره سیاه در موارد بلع هوا، نفخ شکم ، برطرف کردن سوءهاضمه ، تسهیل هضم غذا، دل پیچه کودکان ، انگل معده و روده ، دفع بادهای کلیه و مثانه ، تنگی نفس ، خفقان سرد، سکسکه نفخی، استسقاء به کار می رود.
زیره سیاه دارای خاصیت ضدگرفتگی دارد و برای رفع گرفتگی های دوران قاعدگی مفید است .
مقوی بدن و چاق کننده است . معده را گرم و تقویت می کند و کرم تنیا را دفع می کند. و اثر قابل ملاحظه ای در جلوگیری از ایجاد بادهای اضافی در روده و درمان اسهال دارد.
مصرف عرق زیره در بعضی افراد موجب اسهال و در برخی دیگر باعث یبوست می شود. بیماران کلیوی، کبدی و تنفسی و همچنین مادران باردار قبل از استفاده از عرق زیره، لازم است با پزشک خود مشورت کنند. خود سرانه عرق زیره را به کودکان ندهید. زیاده روی در مصرف زیره به علت طبع گرم ایجاد کهیر می کند .
زیره یکی از ادویه های بی نظیر و پر خاصیتی است که طبیعت در اختیار ما قرار می دهد.طعم و مزه ی این ادویه کمی تلخ است و برای درمان نفخ شکم و چاقی بسیار موثر است.در این مطلب قصد داریم به افرادی که از چربی های اضافه شکمشان خسته شده اند این مژده را بدهیم که با خوردن زیره به طور مستمر در 20 روز می توانند سایز شکم و کمر خود را کاهش دهند.
این ماده برای افزایش سوخت و ساز چربیها بسیار موثر است.
به غیر از خواص درمانی نفخ شکم و لاغری، زیره دارای خواص دیگری مانند کاهش کلسترول بد خون نیز هست که این خاصیت نیز به نوعی روی کاهش وزن موثر است.
طرز تهیه نوشیدنی زیره برای لاغری
۲ قاشق غذاخوری دانه زیره
نصف یک عدد لیمو یا ۲۰ قطره آبلیمو
این مقدار زیره را از شب قبل در آب خیس کنید و صبح روز بعد، آن را در یک ظرف بجوشانید. دانههای زیره را از عصاره آن خارج کنید و آبلیمو را در عصاره زیره حل کنید.
این محلول را هر روز صبح به مدت ۲ هفته با معده خالی میل کنید تا نتیجه شگفتانگیز آن را ببینید.
پودر زیره برای لاغری
زیره را هم میتوانید به صورت پودری و آماده تهیه کنید و هم اینکه خودتان دانههای آن را به پودر تبدیل کنید.
یک قاشق چایخوری از پودر زیره را با یک قاشق غذاخوری ماست مخلوط کنید و قبل از غذا میل کنید.
راههای دیگر استفاده از زیره برای لاغری
مقداری پودر زیره را در کمی آب حل کنید و به آن نصف قاشق غذاخوری عسل اضافه کنید و این محلول را نوش جان کنید.
در سوپها و پلوها و انواع خورش و سالادهای رژیمی کمی زیره بریزید و میل کنید. این روش میتواند در لاغر شدن و لاغر ماندن بسیار موثر و راضیکننده باشد.
کاهش وزن با لیمو، زنجبیل و زیره
مقداری سبزیجات تازه را خرد و آماده کنید و اگر به پختن نیاز داشتند، آنها را بپزید. سپس کمی زنجبیل را رنده کنید و همراه سبزیجات کمی بجوشانید. تمام مواد را با هم مخلوط کنید و در نهایت کمی پودر زیره و آبلیمو به آنها بیافزایید. لیمو و زنجبیل خاصیت چربیسوزی زیره چندین برابر میکنند.
این دستور تهیه یک غذای رژیمی عالی و بسیار موثر است که در زمان کوتاهی وزن شما را کاهش میدهد. پیشنهاد میکنیم حتما این شام سبک را تهیه و میل کنید و دستور آن را به دیگران نیز بیاموزید.
زیره سیاه برای کاهش چربی شکم
مقداری پودر زیره سیاه را با کمی آبلیمو و آب مخلوط کنید و پیش از غذا میل کنید. این ماده در کاهش چربی دور شکم مفید است و میزان سوخت و ساز چربی در این ناحیه را افزایش میدهد.
مواد مغذی و آنتیاکسیدانهای موجود در زیره، به شکسته شدن بافت و سلولهای چربی کمک میکنند.
زیره,زیره سیاه,گیاه زیره سیاه,خواص زیره سیاه,زیره سیاه در طب سنتی,درمان خانگی با زیره سیاه,فواید زیره سیاه برای درمان و سلامت,گیاه دارویی زیره سیاه


