سیناگستر بزرگترین شرکت در صادرات گیاهان دارویی در ایران و جهان خرید و فروش بهترین گیاهان دارویی با استانداردهای پزشکی روز جهان

گیاهان دارویی گیاهانی هستند که یک یا برخی از اندام‌های آن‌ها حاوی مادهٔ مؤثره است. این ماده که کمتر از ۱٪ وزن خشک گیاه را تشکیل می‌دهد، دارای خواص دارویی مؤثر بر موجودات زنده است.

صادرات گیاهان دارویی در پزشکی کهن،داروها از گیاهان بدست می آمدند.در تولد رستم موبد پزشک،به دستور سیمرغ مرهمی از کوبیدن گیاهی مخصوص و آمیختن آن با شیر و خشک کردن آن در سایه،ساخته و بر زخم عمل رودابه می گذارد.نکته ی ظریف این دستور،توصیه به خشک کردن مرهم در سایه است تا خواص آن در اثر نور آفتاب و گرما از بین نرود،توصیه‌ای که امروز هم در نگهداری داروها به قوت خود باقی است. شناخت مواد دارویی مورد استفادهٔ مصریان قدیم از روی پاپیروس‌های مقدسی که از آنان به جای مانده‌است، میسر می‌باشد.

باارزش‌ترین این پاپیروس‌ها «پاپیروس اسمیت» است. مصریان تقریباً از همهٔ قسمت‌های گیاه استفاده می‌کردند. طب بابل توسط الواح کوچکی که نام داروها را به خط میخی روی آن‌ها نوشته‌اند بر جای مانده‌است. عناصری که آن‌ها بکار می‌بردند اساساً ریشهٔ گیاهی داشته‌است. در دستورهای بابلی‌ها برخلاف مصریان وزن و اندازه ذکر نشده‌است.

در متون هند قدیم گیاهان طبی به دو گروه تقسیم می‌شوند. گروه اول یا به‌عنوان مسهل، قی‌آور یا ملین به کار می‌روند یا باعث ترشح بینی می‌شوند و گروه دیگر مسکّن هستند. در کنار طب سوزنی که در چین اختراع شده، مهم‌ترین قسمت طب سنتی چین علم داروهای گیاهی بوده‌است. یک رسالهٔ داروسازی به نام پن تسائو کانگ مو (Pen Ts’ao Kang Mu) در سال ۱۵۹۷ تکمیل و منتشر شد. این رساله ۸۱۶۰ نسخه دارد که بر ۱۸۷۱ ماده که عموماً ریشهٔ گیاهی دارند متکی است.

گیاه‌شناسی در ایران قبل از اسلام نیز سابقهٔ طولانی داشت. در اوستا بارها از «اورورو بیشه زو» (گیاه درمانی) ستایش شده‌است و واژهٔ اورورو به معنی گیاه فرشته نگهبان امرتات (امرداد) که خود یکی از امشاسپندان و کمال جاودانگی است در اوستا آمده‌است. پزشکان ایرانی از صدها گیاه و رستنیِ درمان‌بخش آگاه بودند و آن‌ها را مقدس می‌شمردند. مقدس‌ترین این گیاهان ۳۰ نوع بود که نمادی از نام روزهای سی‌گانهٔ یک ماه بود. به‌طور مثال نام روز آذر که نماد گیاهی آن در اوستا «اثرگون» نام دارد و آن نوعی گل همیشه بهار است که دم کردهٔ آن محرک سلسله اعصاب است و برای رفع خستگی استفاده می‌شد. نام «دارو» نیز از ریشه واژه ایرانی «دار» به معنی درخت است و در زبان پهلوی به «داروگ» تغییر شکل یافته و واژه انگلیسی و فرانسه «drug» از همین ریشه فارسی ساخته شده‌اند.

در طب یونانی نیز دمنوش کاربرد داشته‌است. بقراط (۴۶۰–۳۷۷ قبل از تاریخ) ارتباط میان شکل گیاهان و بیماری‌های قابل درمان توسط آن‌ها به نام تئوری امضاها را مطرح کرد. بر اساس این نظریه می‌گوید این خود طبیعت است که به ما قدرت درمانی گیاهان را نشان می‌دهد. به همین علت بود که ساقهٔ زرد رنگ ریوند علیه بیماری زردی و میوه و گل قرمز انار علیه خونریزی بکار می‌رفت.

جالینوس (۱۲۹–۲۰۰ میلادی) پزشک یونانی تجربیات خود را در یازده جلد کتاب ثبت کرد. او داروهای گیاهی را به چند گروه تقسیم کرد و بنیانگذار شاخهٔ خاصی از طب به نام «جالینوسی» (علم مواد دارویی و تهیهٔ آن‌ها) بود.[۶] در قرن اول میلادی، کتاب د ماتریا مدیکا را دیوسکوریدوس، پزشک ارتش نرون تدوین کرد، که از نخستین کارهای معتبر در مورد علم گیاه‌درمانی است. دیوسکوریدوس که اساس کار خود را بر پایهٔ کار بقراط بنا نهاده بود، شکل، مشخصات و خواص بیش از ۵۰۰ گیاه را در کتاب خویش ارائه کرد که تا ۱۵۰ سال بعد به‌عنوان یک کتاب مرجع مورد استفاده قرار می‌گرفت. در همان زمان یک طبیعی‌دان رومی به نام پلینی کتاب تاریخ طبیعی نسبتاً حجیمی را تدوین نمود که در آن به شرح گیاهان و خواص درمانی آن‌ها پرداخت. ۷ قرن بعد، که در اروپا به قرون وسطی موسوم است، صومعه‌ها زنده‌نگاه‌داشتن گیاه‌درمانی را به دست گرفتند. راهبان متون مربوطه را نسخه‌برداری کردند و از آن‌ها برای شفای بیماران استفاده نمودند و مزرعه‌هایی را به پرورش این گیاهان اختصاص دادند.[۳]

کدام گیاهان دارویی مشتریان جهانی دارند؟

تا سال 1382 ایران پنجمین صادرکننده گیاهان دارویی بود که به دلیل وجود برخی مشکلات به رتبه 32 تنزل پیدا کرده و اکنون زعفران و گل محمدی عمده‌ترین گیاهان دارویی صادراتی هستند.

علی جلالی – صادرکننده گیاهان دارویی – در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) با بیان این‌که به دلیل وجود برخی مسائل مالی، تحریم‌ بانک‌های بین‌المللی، کم آبی، نبود مدیریت صحیح جنگل‌ها و مراتع و حذف یارانه‌های طرح طوبی میزان صادرات گیاهان دارویی کاهش یافته است، گفت:‌ در گذشته دولت با ایجاد طرح طوبی، یارانه‌ای را به منظور کمک به تولیدکنندگان گیاهان دارویی به کشاورزان می داد که این امر موجب افزایش تولید و صادرات گیاهان دارویی می‌شد.

وی با بیان این‌که برخی از گیاهان دارویی تنها هفت سال روی زمین ماندگاری دارند، اظهار کرد: کشاورز برای کاشت مجدد این گیاه نیاز به سرمایه دارد که باید از سوی دولت حمایت شود.

عمده گیاهان دارویی صادراتی کدامند؟

جلالی با بیان این‌که کاشت برخی از گیاهان دارویی که به صورت نشائی است هزینه‌های بالاتری را دارند، گفت: برخی از گیاهان دارویی مانند به لیمو، لاواند، رزماری، نعناع، بادرنج، ترخون، علف چای که به صورت نشائی کشت می شوند عمده صادرات گیاهان دارویی ایران را تشکیل می‌دهند که حدود هفت سال روی زمین می مانند.

قیمت تمام شده گیاهان دارویی ایران قابل رقابت نیست
این صادر کننده گیاهان دارویی با بیان این‌که در سال‌های اخیر قیمت و کیفیت رقابتی در گیاهان دارویی بالا بوده است، اظهار کرد: قطع حمایت دولت و مشکلات کم آبی موجب کاهش صادرات گیاهان دارویی ایران شده است؛ به طوری که قیمت تمام شده گیاهان دارویی ایران با سایر کشورها قابل رقابت نیست.

جلالی با بیان این‌که کشت ارگانیک، آلوده شدن منابع آبی و نبود مدیریت صحیح سم و کود شیمیایی از عوامل دیگر کاهش صادرات گیاهان دارویی هستند، گفت: در یک دوره زمانی دولت با در اختیار گذاشتن سم و کود شیمیایی موجب آلوده شدن خاک‌های کشاورزی شد؛ به طوری که گیاهان از حالت ارگانیک خارج شدند و این مسائل موجب کاهش جایگاه ایران در صادرات گیاهان دارویی جهان شد.

وی با بیان این‌که در حال حاضر ایران در صادرات گیاهان دارویی رتبه 32 را به خود اختصاص داده است، اظهار کرد: در سال 1377 ایران رتبه اول را در صادرات گیاهان دارویی داشته و سال 1382 نیز پنجمین صادرکننده بودیم.

ایران بیشترین صادرات زعفران و گل محمدی را دارد
وی با بیان این‌که ایران بیشترین میزان صادرات زعفران و گل محمدی را در قیاس با سایر گیاهان دارد، اظهار کرد: تولید زعفران در ایران 210 تن است که 70 درصد آن صادر می‌شود و در زمینه گل محمدی نیز حدود 400 تن صادرات انجام می‌شود.

تولید 2000 گونه گیاه دارویی در ایران

جلالی با بیان این‌که بالغ بر 2000 گونه گیاه دارویی در ایران تولید می‌شود‌، گفت: از این مقدار 50 گونه رقابتی است؛ به طوری که قابلیت صادرات را دارند.

این صادر کننده گیاهان دارویی با بیان این‌که برخی از این گونه‌ها در مراتع و برخی در مزارع کشت می‌شوند، اظهار کرد:‌ گیاهانی مانند کتیرا و پونه از مراتع جمع‌آوری می شوند و گل گاو زبان و بابونه نیز به هر دو روش قابل برداشت است.

کاهش تولید چای ترش در ایران
وی با بیان این‌که در سال 1377 بهترین و بیشترین تولید چای ترش در کشور ایران انجام می‌شده است، گفت: در یک دوره زمانی به دلیل ثبات قیمت دلار و ایجاد تورم قیمت چای ترش ایران سه برابر آفریقا شد.

جلالی با بیان این‌که تولید چای ترش در ایران 20 تن است، گفت: چای ترش ایران دارای مزیت رقابتی و کیفیتی است که باید با ایجاد راهکارهایی به همان روال سابق بازگردد.

لزوم حمایت دولت از تولید و صادرات گیاهان دارویی

این صادر کننده گیاهان دارویی با بیان این‌که وزارت جهاد کشاورزی باید برنامه‌های حمایتی را در راستای حمایت از تولید گیاهان دارویی با ایجاد طرح‌های طوبی و عمرانی انجام دهد، اظهار کرد: وزارت جهاد کشاورزی باید از طریق طرح‌هایی برای توزیع نشاء گل محمدی که در ایران دارای کیفیت بالایی است اقداماتی را انجام دهد چراکه این موضوع می‌تواند تاثیر بسزایی در افزایش صادرات گیاهان دارویی داشته باشد.

جلالی با اشاره به اهمیت بحران آب گفت: وزارت جهاد کشاورزی باید با ایجاد یک مدیریت جدی مساله آب را پیگیری کند و با در اختیار گذاشتن اراضی کشاورزی از منابع ملی برای کشت گیاهان دارویی موجب حمایت تولید کنندگان شود.

یک صادرکننده گیاهان دارویی با بیان اینکه درحال حاضر سمومی در ایران استفاده می‌شود که از حدود ۱۰ سال پیش استفاده از آن‌ها منسوخ شده است، ادامه داد: به‌دلیل استفاده کشاورزان از این سموم درحال از دست دادن کامل صادرات این محصولات هستیم و اکنون درحال پیوستن به کشورهایی هستیم که محصولات ما برای آن‌ها حالت ماقبل تاریخی دارد.

علی جلالی در گفت ‌و گو با خبرنگار کشاورزی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با اشاره به اینکه هنوز هیچ استانداردی درخصوص MRL ها (حداکثر باقی مانده مجاز سموم در داخل گیاهان) در داخل کشور نداریم که به حالت اجرایی در آید، ادامه داد: ما به عنوان یک شرکت صادرکننده خودمان قوانین را برای کشاورزانی که با ما کار می‌کنند، وضع می‌کنیم تا آنها از سموم منسوخ شده در دنیا استفاده نکنند و چنانچه از سموم دیگر استفاده می‌کنند نیز دوره‌های ماندگاری و دور مصرف را رعایت کنند.

وی افزود: متاسفانه به‌دلیل نبود قوانینی در استفاده نکردن کشاورزان از این سموم، آن‌ها چندان به قوانینی که ما برای آن‌ها وضع می‌کنیم پایبند نیستند و زمانی که میلیاردها ریال صرف هزینه‌های تولید می‌شود، در زمان صدور محصولات به این معضل برخورد می‌کنیم که کشاورزان به هیچ یک از بندهای قرار داد درخصوص استفاده از سموم پایبند نبوده‌اند و وقتی مدعی می‌شویم که کشاورزان خسارت ما را پرداخت کنند و درصورتی که نخواهیم محصول آنها راخریداری کنیم، در شکایتی که کشاورزان برعلیه ما به مراجع ذی صلاح می‌برند، متاسفانه بدلیل عدم پیگیری دولت از قانون قرنطینه ۱۳۴۶ ، و با گذشت ۴۱ سال از این قانون، ما محکوم می‌شویم.

وی خاطرنشان کرد: براساس قانون ۱۳۴۶، شهرداری‌ها، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و وزارت جهاد کشاورزی موظف هستند تا کالاهای کشاورزی که به شهرهای بزرگ وارد می‌شود را در مبادی ورودی تحت آزمایش قرار دهند تا در صورتی که بقایای سموم موجود در آن‌ها از حدمجاز بیشتر باشد به نحوی که سلامت جامعه را مورد آسیب قرار دهد، جلوی آن‌ها گرفته و منهدم شود، ولی متاسفانه این قانون به هیچ عنوان اجرا نشده تا جایی که ما سالیانه ۵ هزار میلیارد تومان صرف هزینه بیماری‌های لاعلاج نظیر سرطان می‌کنیم که ناشی از وجود سموم در محصولات کشاورزی و غذایی است.

جلالی با بیان اینکه هنوز هیچ یک از آزمایشگاه‌های استاندارد برای تشخیص بقایای سموم، بودجه کافی را برای خرید دستگاه‌ها و مواد استاندارد ندارند، ادامه داد: متاسفانه هیچ حمایت دولتی نیز در این قضیه از آنها نمی‌شود در صورتی که با یک ‌هزارم هزینه‌ای که سازمان تامین اجتماعی برای بیماری‌های لاعلاج می‌کند، می‌توانیم این آزمایشگاه‌ها را مجهز کرده و روی آزمایش‌های گران ‌قیمت آنها نیز سوبسید پرداخت کرده و سلامت جامعه را با مواد غذایی سالم که در اختیارشان می‌گذاریم، تضمین کنیم.

این صادر کننده گیاهان دارویی تصریح کرد: کشورهای درحال توسعه از جمله ترکیه درحال حاضر حداقل سالیانه ۲۰ درصد رشد در تولید محصولات ارگانیک خودشان دارند.

وی با بیان اینکه درحال حاضر هیچ مرجعی در ایران برای دادن گواهی کشت ارگانیک وجود ندارد، اضافه کرد: هزینه گرفتن گواهی ارگانیک از خارج کشور و تامین هزینه رفت و آمد کارشناس از عهده کشاورزان سنتی کشور ما برنمی‌آید در صورتی که در کشورهای اروپایی بدلیل وجود سرمایه کافی برای کشاورز و در دسترس بودن تمام سموم ارگانیک و در دسترس بودن انجمن‌ها وسازمان‌های مورد نظر و ارگان‌های صادرکننده گواهی این هزینه‌ها بسیار اندک هستند.

او با تاکید بر اینکه هیچ شانسی دیده نمی‌شود که بتوان بدون حمایت دولت دراین زمینه گام موثری به جلو برداریم، افزود: ما شخصا به عنوان یک تولیدکننده که فقط تولیداتمان را برای صادرات انجام می‌دهیم، بدلیل وجود نداشتن قوانین مکفی در این قضیه مجبور به خرید کردن از کشاورزانی هستیم که قوانینی را که ما برای آن‌ها در زمینه سموم وضع کرده‌ایم، رعایت نمی‌کنند به نحوی که اکنون انبارهای ما مملو از کالاهایی است که بقایای سموم آنها ازحد مجاز بالاتر است و حتی یک کیلو از این محصولات را نمی‌توانیم صادر کنیم چراکه کشورهای هدف ما برای صادرات بدلیل پایبندی به حیات بشری از پذیرش این محصولات جلوگیری می‌کند.

او با اشاره به اینکه در داخل کشور نیز نمی توانیم این محصولات رابدلیل صدمه زدن به مردم جامعه خودمان بفروش برسانیم، ادامه داد: آیا نباید دولت برای انهدام این محصولات به ما سوبسید پرداخت کند تا پاسخگوی آن‌ها باشد و علاوه بر این سلامت جامعه را نیز تضمین کند.

جلالی ادامه داد: کشور مصر از ۸ سال پیش و ترکیه از ۱۰سال پیش کشت ارگانیک را شروع کرده ولی متاسفانه در کشور ما فقط برای بخش خصوصی قوانین محدود کننده صادر می‌شود به طوری که اکنون صادرات گیاهان دارویی را از کشور بدلیل خشکسالی و حفظ ژن گیاهی ممنوع کرده‌اند در صورتی که اگر از این گیاهان حمایت شود و زمین مورد نیاز در اختیار بخش خصوصی قرار گیرد و آنها تولید گیاهان دارویی و اسانس را انجام دهند، می‌توان از مشتقات آن‌ها سموم ارگانیک داشته باشیم که این اقدام می‌تواند به صادرات پایدار کالاهای کشاورزی کشورمان کمک کند.

مجری طرح گیاهان دارویی گفت: سالانه گردش مالی گیاهان دارویی آلمان معادل ۳۵ میلیارد یورو برابر با درآمد نفتی ایران است.

صادرات گیاهان دارویی آلمان با درآمدهای نفتی ایران برابر است/اختصاص ردیف اعتباری مستقل به گیاهان داروییبه گزارش خبرنگار صنعت،تجارت و کشاورزی گروه اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان، پیمان یوسفی آذر مجری طرح گیاهان دارویی در نشست خبری اولین پویش ملی گیاهان دارویی اظهار کرد:پس از گذشت ۳۵ سال برای طرح ملی گیاهان دارویی ردیف اعتباری مستقل در بودجه سال آینده دیده شد.

وی با اشاره به اینکه گیاهان دارویی هیچ وقت از طب ایرانی جدا نبوده است، افزود: در طرح ملی گیاهان دارویی حوزه کاشت، برداشت و فرآوری محصول را باید کنار هم قرار دهیم چرا که تولید و فرآوری گیاهان دارویی به سبب عدم استاندارد یکی از پاشنه آشیل‌های طرح است.

یوسفی آذر با انتقاد از بازار آشفته گیاهان دارویی بیان کرد: سالانه گردش مالی گیاهان دارویی آلمان معادل ۳۵ میلیارد یورو برابر با درآمد نفتی ایران بوده در حالیکه حوزه گیاهان دارویی پیشرو در اقتصاد است.

مجری طرح گیاهان دارویی ادامه داد: با تکیه بر زعفران و گل محمدی یک حرکت ملی را آغاز خواهیم کرد.

مشاور وزیر با اشاره به اینکه گردش مالی زعفران در جهان ۸ میلیارد دلار است، تصریح کرد: این در حالی است که گردش مالی آن در کشور حدود ۳۰۰ میلیون دلار است از این رو زعفران نیاز به کمپین بین المللی و ملی دارد چرا که گیاهانی نظیر آلوئه ورا و جنسینگ را بهتر از زعفران می‌شناسند.

وی با اشاره به اینکه سطح زیر کشت زعفران در کشور به ۱۰۵ هزار هکتار می‌رسد، اذعان کرد: ایران ۹۰ درصد زعفران دنیا را تولید می‌کند که به سبب صادرات خام از بازار‌های دنیا بی بهره هستیم.

یوسفی در بخش دیگر سخنان خود با اشاره به آخرین وضعیت صادرات اسانس گل محمدی بیان کرد: براساس آمار بلغارستان با حدود 3 هزار هکتار 65 درصد اسانس گل محمدی دنیا را تامین کرده در حالیکه ایران با 17 هزار هکتار سهم چندانی در دنیا ندارد.

این مقام مسوول در ادامه یادآور شد: به تجار ایرانی برای دایر کردن دفتر و برند گیاهان دارویی خود در اروپا توسط وزارت جهاد کشاورزی تسهیلات با نرخ 6 درصد پرداخت می شود.

افزایش 100 هزار هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی در آینده ای نزدیک
یوسفی آذر، با انتقاد از این مسئله که هند برای واردات زعفران ایرانی تعرفه 30 درصدی اخذ کرده است، گفت: از طریق گمرکات و وزارت امور خارجه مکاتباتی انجام دادیم چرا که در صورت عدم تفاهم باید سیاست تعرفه دو جانبه اتخاذ شود.

به گفته این مقام مسوول ، با تاکید وزیر جهاد کشاورزی جهت حمایت از تولید داخل و جلوگیری از واردات محصولات غیر استاندارد 120 تعرفه واردات گیاهان دارویی اضافه شده است.

مشاور وزیر جهاد کشاورزی با اشاره به آخرین وضعیت سطح زیر کشت گیاهان دارویی اذعان کرد: اکنون مجموع سطح زیر کشت گیاهان دارویی 150 هزار هکتار است که 105 هزار هکتار آن مربوط به زعفران، 17 هزار هکتار گل محمدی، 50 هزار هکتار بابونه و مابقی سایر گیاهان اختصاص دارد که در برنامه ششم توسعه در نظر داریم که 100 هزار هکتار دیگر به این میزان افزوده شود.

صادرات گیاهان دارویی به 3.5 میلیارد دلار
وی میزان صادرات رسمی زعفران را 286 میلیون دلار و چمدانی را 100 میلیون دلار اعلام کرد و اضافه کرد: همچنین در آمد سالانه صادرات شیرین بیان 37 میلیون دلار،گل محمدی 17 میلیون دلار و گشنیز 16 میلیون دلار است.

مجری طرح گیاهان دارویی ادامه داد: تا افق 1404 پیش بینی شده که میزان صادرات گیاهان دارویی به 3.5 میلیارد دلار برسد.

وی درپایان تصریح کرد: اولین پویش ملی گیاهان دارویی در بهمن ماه با حضور معاون اول رییس جمهور و وزیر جهاد کشاورزی در برج میلاد برگزار خواهد شد.